Veilig AI-gebruik binnen organisaties: Zo voorkom je Shadow AI en datalekken

Ontdek hoe je als organisatie grip krijgt op AI-gebruik, privacyrisico’s minimaliseert en een veilige werkomgeving creëert voor je medewerkers.

AI Academy Adwise AI Platform AI Discoverysessie

Veilig AI-gebruik binnen organisaties: Zo voorkom je Shadow AI en datalekken

Tim Harleman Mik Bosch 29 januari 2026 6 minuten leestijd

Laten we eerlijk zijn: de kans is groot dat AI ook binnen jouw organisatie al lang wordt gebruikt. Of er nu een officieel beleid is of niet, ergens staat er altijd wel een tabblad met ChatGPT open "om even snel die tekst te verbeteren". Maar wat als die snelle samenvatting van een gevoelig zorgdossier of dat interne beleidstuk ineens op straat komt te liggen? Dit fenomeen, Shadow AI, maakt organisaties kwetsbaarder dan ooit voor datalekken. De vraag is niet óf je AI moet omarmen, maar hoe je voorkomt dat innovatie resulteert in reputatieschade.
In deze blogpost bespreken we hoe je AI-risico’s beheerst en welke stappen je zet naar een veilige, zakelijke AI-omgeving.

Wat zijn de grootste risico’s van gratis AI-tools voor jouw organisatie?

Gratis AI-tools vormen een risico omdat de ingevoerde data vaak wordt gebruikt om het model te trainen en op servers buiten de EU wordt opgeslagen. Dit betekent dat gevoelige informatie (van vertrouwelijke klantgegevens van een agency tot beleidsstukken bij de overheid) onbedoeld publiek eigendom kan worden. Wanneer medewerkers deze tools gebruiken zonder medeweten van de IT-afdeling, spreken we van Shadow AI.

Het gevaar van Shadow AI is dat je als organisatie de controle verliest over waar jouw intellectueel eigendom en persoonsgegevens blijven. Dit kan leiden tot ernstige datalekken en reputatieschade. Bovendien voldoen veel van deze gratis tools niet aan de strenge eisen van de Europese privacywetgeving. Wil je meer weten over de juridische kaders? Lees dan ook onze blog over de EU AI Act, die specifieke regels stelt aan het gebruik van AI binnen Europa.

Hoe ontdek je waar jouw organisatie kwetsbaar is voor AI-risico’s?

Je ontdekt de kwetsbaarheden van je organisatie door een nulmeting te doen naar het huidige, vaak informele, gebruik van AI-tools op verschillende afdelingen. Veel beslissers denken dat er nog nauwelijks met AI wordt gewerkt, terwijl de werkvloer allang handige tools heeft gevonden om teksten te schrijven of data te analyseren. Deze 'ondergrondse' adoptie is precies waar de risico's zitten.
Onderzoek welke afdelingen al met AI-tools werken en op welke manier.

Denk hierbij aan vragen als:

Wie gebruikt AI en waarvoor?
Wordt er gevoelige informatie gedeeld via deze tools?
Is er een beleid of zijn er richtlijnen voor verantwoord gebruik?

In veel organisaties is er nog geen centraal AI-beleid. Daardoor ontstaan er verschillende werkwijzen, waarbij medewerkers zonder overleg of toezicht experimenteren met AI. Dat maakt je organisatie onnodig kwetsbaar.

Welke AI-tools zijn geschikt voor veilig en zakelijk gebruik?

Veilige AI-tools voor zakelijk gebruik zijn softwareoplossingen die expliciet garanties bieden op het gebied van data-eigendom, Europese hosting en het niet-trainen van modellen op jouw input. In plaats van de gratis versie van ChatGPT, kies je bijvoorbeeld voor een ChatGPT Enterprise of Teams abonnement. Binnen deze abonnementen staat databeveiliging centraal en wordt ingevoerde informatie niet gebruikt voor externe doeleinden of gedeeld met andere partijen. Hierdoor zijn deze varianten uitermate geschikt voor organisaties die werken met gevoelige bedrijfsdata of vertrouwelijke informatie.

Naast Enterprise-oplossingen kun je kiezen voor een private AI-omgeving, zoals Adwise AI (ontwikkeld met Artific). Hiermee gebruik je de kracht van bekende modellen zoals ChatGPT en Gemini, maar dan binnen een volledig afgeschermde omgeving van je eigen organisatie.
Het grote voordeel? Je data verlaat de landsgrenzen niet eens; alles wordt veilig opgeslagen op servers in Nederland. Zo profiteer je van de slimste technologie terwijl je de volledige controle houdt over je privacy en informatiebeveiliging.

Ontdek meer over het Adwise AI platform

Welke AI-tools zijn geschikt voor veilig en zakelijk gebruik?

Hoe bouw je een cultuur van veilig en bewust AI-gebruik?

Je bouwt een veilige AI-cultuur door medewerkers niet te beperken met verboden, maar hen op te leiden in het verantwoord omgaan met generatieve technologie. Veilig AI-gebruik is niet alleen een technische uitdaging, het vraagt ook om gedragsverandering. Medewerkers moeten begrijpen wat de risico’s zijn en hoe ze AI slim kunnen gebruiken. Organiseer daarom interne sessies, trainingen of workshops waarin je uitlegt wat de impact is van onveilig gebruik.

Maak veilig gebruik van AI bespreekbaar, geef voorbeelden van wat er mis kan gaan en biedt een duidelijk aanspreekpunt binnen je organisatie voor vragen over AI-tools. Door kennis en bewustzijn te vergroten, voorkom je dat medewerkers op eigen houtje onveilige toepassingen gaan gebruiken.

Om AI echt veilig te verankeren binnen de organisatie, is een centraal AI-beleid onmisbaar. Hierin leg je uit welke tools toegestaan zijn, waarvoor ze gebruikt mogen worden en wie verantwoordelijk is voor de implementatie en monitoring.

Hulp nodig met het opzetten van een veilig en slim AI-beleid?

Hoe bouw je een cultuur van veilig en bewust AI-gebruik?

Wil jij zeker weten dat jouw organisatie AI op een veilige manier gebruikt?

AI-experts van Adwise Academy helpen je met praktische trainingen en strategische begeleiding bij verantwoorde AI-implementatie.
Ontdek hoe wij jouw team kunnen voorbereiden op een veilige en innovatieve toekomst. Neem contact met ons op voor een adviesgesprek op maat.

Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan!

Veelgestelde vragen

over data, shadow AI en beleid

Hoe stel ik een effectief intern AI-beleid op?

Een sterk AI-beleid rust op drie pijlers: kaders, verantwoordelijkheid en tools. Je begint met het vastleggen van duidelijke richtlijnen over welke informatie wel en niet in AI-modellen mag (classificatie), welke specifieke tools zijn goedgekeurd voor gebruik en wie binnen de organisatie toezicht houdt op de naleving en monitoring.

Vind je dit lastig? Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. Tijdens onze AI Discovery Sessie helpen onze AI-strategen je bij het bepalen van de huidige AI-staat van je organisatie en het kiezen van de juiste tools. Dit is onze meest populaire sessie; we vertalen strategie direct naar de praktijk met op maat gemaakte workshops, zodat het beleid niet in een lade belandt maar echt gaat leven op de werkvloer.
Wat is Shadow AI precies?

Shadow AI is het gebruik van AI-toepassingen binnen een organisatie zonder dat de IT-afdeling of het management hiervan op de hoogte is of hiervoor toestemming heeft gegeven. Dit brengt grote beveiligingsrisico's met zich mee.

Lees in ons blog over Shadow AI meer!
Hoe kan ik data anonimiseren voor AI?

Anonimiseren betekent het verwijderen of versleutelen van identificeerbare gegevens (zoals namen of BSN-nummers) uit een tekst voordat je deze in een AI-tool plaatst. Er zijn gespecialiseerde zakelijke tools die dit proces automatisch voor je regelen.

Zoals Adwise AI. Lees hier hoe dit werkt!
Is ChatGPT veilig voor gebruik in de zorg of overheid?

De gratis consumentenversie van ChatGPT is over het algemeen niet geschikt voor gevoelige data in de publieke sector vanwege privacyregels. Voor deze sectoren zijn Enterprise-oplossingen met dataservers in de EU en strikte AVG-afspraken op zijn minst noodzakelijk.

Nóg betere oplossingen zijn private-AI omgevingen zoals Adwise AI.
Waarom zou ik ChatGPT Enterprise of Teams verkiezen boven de gratis versie?

Het belangrijkste verschil tussen ChatGPT Enterprise (of Teams) en de gratis versie is de data-eigendom. Bij de gratis versie worden jouw prompts en documenten gebruikt om de modellen van OpenAI verder te trainen, wat een direct privacyrisico vormt. Bij de zakelijke licenties (Enterprise/Teams) is dat uitgesloten: jouw data blijft jouw eigendom en wordt niet gedeeld met het model.

Daarnaast bieden deze zakelijke versies geavanceerde beveiliging zoals Single Sign-On (SSO), uitgebreide beheerderscontroles en hogere snelheden, wat essentieel is voor professioneel gebruik binnen teams.
Wat is op dit moment het veiligste AI-platform voor organisaties?

Als we kijken naar de combinatie van kracht en veiligheid (zeker voor de publieke sector) dan is Adwise AI de absolute koploper. Misschien zijn we een beetje bevooroordeeld ;), maar de feiten spreken voor zich als het gaat om soevereiniteit en privacy.

Voor organisaties die al diep in het ecosysteem van Google of Microsoft zitten, zijn ook Gemini Pro en Microsoft Copilot sterke keuzes, mits ze binnen de juiste zakelijke licenties worden gebruikt. Het voordeel van Adwise AI is echter dat het specifiek is gebouwd om de kloof tussen complexe technologie en Nederlandse privacywetgeving te dichten.
Waarom is Adwise AI het veiligste AI-platform voor Nederlandse organisaties?

Adwise AI is het veiligste platform omdat het volledige controle biedt zonder in te leveren op innovatie. Terwijl je toegang hebt tot de kracht van tools als ChatGPT en Gemini, blijft alle data gegarandeerd op Nederlandse bodem. Het platform is volledig EU AI Act-proof, AVG-compliant en ISO-gecertificeerd. Bovendien bevat het een unieke laag voor de pseudonimisering van persoonsgegevens, waardoor gevoelige informatie automatisch wordt gefilterd.

Het platform is een samenwerking tussen Adwise en Artific, de producent die onlangs is verkozen tot Beste AI Company van 2026. Waar Artific zich volledig focust op het perfectioneren van de technologie, zorgt Adwise voor de strategische verbinding met jouw organisatie. Met meer dan 50 ingebouwde AI-tools is het platform zo ontworpen dat medewerkers geen expert-prompters hoeven te zijn om efficiënt en veilig samen te werken.

Meer weten over Adwise AI? Lees het hier en/of vraag een vrijblijvende demo aan!